Eustoma dzikorosnąca

Eustoma dzikorosnąca
Dzika Eustoma na łąkach Teksasu

Odmiana Adom Red Picotee
Adom Red Picotee

Wiązanka ślubna
Przykład wiązanki ślubnej

Historia Eustomy

Eustoma jest uprawiana w Polsce od połowy lat osiemdziesiątych. Pierwsze próby prowadzono wysiewając nasiona nieotoczkowane. W jednym gramie znajdowało się ok. 26 000 nasion! Dodatkowym problemem były bardzo słabe wschody przeciętnie 20%. Wymagania temperaturowe w trakcie kiełkowania to 25°C, pożądana jest również bardzo wysoka wilgotność. Wyhodowanie siewki, bez profesjonalnych komór z kontrolowaną atmosferą, jest wyjątkowo trudne. Niedotrzymanie zalecanych warunków w trakcie przygotowania siewki może spowodować chorobę fizjologiczną, która objawia się „rozetkowaniem”. Rośliny z rozetą nie kwitły w pierwszym roku i bardzo zmniejszały opłacalność uprawy. Na początku lat 90‑tych zaczęto sprowadzać z Holandii siewkę, która pochodziła z firmy Combifleur. Firma ta po połączeniu z Combiplant jest znana obecnie pod nazwą Combinations BV.

Eustoma zwana również „lizjantusem” pochodzi z Ameryki Północnej i Środkowej. Odmiany uprawne eustomy należą do gatunku Eustoma grandiflorum, która występuje w naturze tylko w Stanach Zjednoczonych i w Meksyku. Kwiaty eustomy rosną na podmokłych łąkach wzdłuż setnego południka długości zachodniej. Najbardziej na północ wysuniętym siedliskiem jest Nebraska, trochę na zachód — Colorado, dalej na południe — Kansas, Oklahoma i Teksas. Eustoma nazywana jest często „dzwonkiem Teksasu” lub „goryczką preriową”. Spotykana jest czasem na plażach Meksyku, ale tylko tam, gdzie jest nadmiar słodkiej wody, najczęściej przy ujściach rzek.

W naturze kwiaty są o kształcie lejka w kolorze niebieskim, osadzone na długiej łodyżce. Liście są niebieskozielone, grube i soczyste. Eustoma w naturalnym środowisku tworzy rozległe kobierce.

Odkrywcy Clark i Lewis
Clark & Lewis

Zielnik Clarka i Lewisa
Karta z zielnika

Pierwszymi podróżnikami, którzy opisali kwiaty, umieszczając okazy w swoim zielniku, byli sławni amerykańscy odkrywcy Lewis i Clark. W roku 1806 odbyli oni wyprawę badawczą, przemierzając środkową część Ameryki Północnej, dotarli po dwóch latach do wybrzeży Pacyfiku. Od samego początku było wiele zamieszania w nazewnictwie eustomy, dlatego też używamy dwóch nazw zamiennie: Eustoma grandiflorumEustoma exaltatum. Stosowanie nazwy Lisianthus russelianus dla eustomy uprawianej komercyjnie jest błędne, ponieważ gatunek ten pochodzi z tropików i nie miał dużego udziału w tworzeniu nowych odmian hodowlanych. Jednak w krajach anglosaskich przyjęto nazwę potoczną „lisianthus”. W 1957 roku botanik Lloyd Shinners ostro skrytykował na łamach „Naturalist” nazwę Eustoma russelianus jako błędną. Ostatecznie przyjęto systematykę wg. Raveala:

Nazwa „eustoma” tłumaczy się po grecku: eu – piękny, dobry; stoma – usta; rozumiane jest jako „piękne usta” lub „elokwentny”. Lisianthus również tłumaczy się z greckiego: lysis – rozwiązanie; anthos – kwiat; rozumiane jako „kwiat zgody i porozumienia”. Wielu uważa, że darowany kwiat zależnie od gatunku wyraża różne uczucia lub intencję darczyńcy w tak zwanej „mowie kwiatów”. Eustoma podobno przekazuje przesłanie: „pamiętam o tobie”, „często o tobie myślę”.

Pierwsze próby uprawy w Europie podjęto w Holandii w 1850 roku oraz w Niemczech w 1879 roku. Obie próby zainteresowania ogrodników nowym gatunkiem nie przyniosły rezultatów. W 1933 roku Japończycy oferowali nasiona eustomy w sklepach ogrodniczych. Niestety popularność tych ciekawych kwiatów była niewielka. Dopiero w 1952 r. w Japonii podjęto próby hodowlane eustomy, które po kilku latach przerwano, powrócono do pracy nad nowymi krzyżówkami w 1977 r. Po 5 latach uzyskano pierwsze nowe odmiany o pojedynczych kwiatach w kolorze purpurowym, następnie białym, różowym, lawendowym, fioletowym i na końcu zielonym. Pierwsze odmiany z Japonii były wysokie, zostały wyparte z rynku przez odmiany z hodowli amerykańskiej . W połowie lat osiemdziesiątych na Florydzie pod kierunkiem Brent'a Harbaug'a przy współudziale Jay Scott wypracowano odmiany, które mogły być uprawiane w ciepłym klimacie Florydy, w kilku cyklach w ciągu roku. Kwiaty były duże, efektowne, niektóre podwójne i najważniejsze – były średniego pokroju. Amerykański program hodowlany został wstrzymany w 1995 roku, jednak wniósł wiele nowego. Przodkowie odmian uprawianych obecnie pochodzą często z tej hodowli.

Od wielu lat prowadzone są prace hodowlane w Holandii. Jak można się spodziewać hodowcy holenderscy zawsze szybko doganiają czołówkę i po paru latach są na pierwszym miejscu. Sekret sukcesu Holendrów wydaje się prosty: ogromne środki zainwestowane w tworzenie nowych odmian, doświadczeni hodowcy, wiedza o rynku, dobry marketing i wytrwałość w pracy.

Firma Combinations zaprezentowała na targach Horti fair w 2008 r. nowe krzyżówki, wśród nich (nagrodzoną złotym medalem dla najpiękniejszej nowej odmiany) Adom Red Picotee. Ma ona białe płatki z grubymi ciemnoczerwonymi brzegami, większość jej kwiatów jest zlokalizowana na szczycie łodygi.

Dziś eustoma jest w pierwszej dziesiątce najlepiej sprzedających się kwiatów ciętych uprawianych w Europie. Na zachodzie zajmuje pierwsze miejsce w wiązankach ślubnych oraz w bukietach darowanych przez gości weselnych, posiada przydomek „wedding flower” (ślubny kwiat)

Kwiat eustomy jest niezwykły. W pąku przypomina tulipana, rozwinięty wygląda jak róża, a gdy przekwita jest makiem.

opracował Włodzimierz Perek, 8 marca 2010 r.

Kwiat ślubny
Ślubny kwiat